Bij de bioscoop, de parkeergarage, de supermarkt en uiteindelijk overal zou het mogelijk moeten zijn om simpel,  snel en veilig met je mobiele telefoon te betalen. Is dit toekomstmuziek of een onmogelijke missie? Al jaren wordt geprobeerd om mobiel betalen van de grond te krijgen in Nederland, maar tot nu toe zijn vele experimenten mislukt. Hoe kan dit? En wat voor impuls geeft het kortgeleden gesloten verbond van een paar grote teleco’s en grote banken in Nederland aan het slagen van deze technologie? Willen consumenten wel mobiel gaan betalen?

door Bram Kanstein

Bram Kanstein (Twitter) is momenteel tweedejaars student Interactieve Media aan de Hogeschool van Amsterdam. Samen met Bobby (Twitter) is hij curator van de lifestyle blog Neverslowdown.

“Kijken, kijken, niet kopen”, Nederlanders worden vaak bestempeld als gierig en afwachtend, als een volk wat de kat uit de boom kijkt en nieuwe technologieën of producten maar langzaam accepteert. Maar is dit wel zo? Nederland is één van de meest vooruitlopende landen in West-Europa op het gebied van nieuwe technologieën, kijk bijvoorbeeld naar de snelheid en integratie van het internet in ons land.

Alles wordt makkelijker gemaakt en dat is ook juist waar consumenten als wij om vragen. Een logische stap van het makkelijker maken van dingen lijkt het betalen met de mobiele telefoon. Maar deze techniek komt nog niet echt van de grond in ons land. Het klinkt logisch om deze techniek te ontwikkelen, iedereen is met geld bezig en het makkelijker maken van betalen via de mobiele telefoon lijkt, na de flop die de “chipper” heet en het maar matig slagen van de chipknip, een goede stap te zijn. Maar in het land dat vaak onterecht als afwachtend wordt bestempeld lijkt dit niet te lukken, waarom niet?

Er zijn al wel voorbeelden van mobiel betalingsverkeer, zoals het Rabo SMS betalen van de Rabobank die gebruik maken van SMS authenticatie om toegang te geven tot jouw geldzaken. Maar met deze techniek en dienst kan je alleen maar geld overmaken naar een 06-nummer, dus bijvoorbeeld aan vrienden in het café of als je een taxi hebt gedeeld. Het is niet mogelijk met deze techniek te betalen in de bioscoop, de parkeergarage of de supermarkt. De techniek die het beste voor mobiel betalen gebruikt kan worden heet Near Field Communication.

Near Field Communication of NFC is een draadloze communicatiemethode die gebruik maakt van een hoge frequentie op korte afstand; ongeveer 10 centimeter. NFC wordt ook wel gezien als een slimme vorm van RFID (Radio Frequency Identification). Gaat het bij RFID primair om opslag en verzenden van informatie in één richting, NFC communiceert in twee richtingen en is in staat om ontvangen signalen ook zelf te verwerken.

Deze techniek is geschikt voor mobiel betalen omdat NFC chips ingebouwd kunnen worden in nieuwe mobiele telefoons of in een microSD geheugenkaart. Van deze laatste techniek wordt al gebruik gemaakt door creditcardbedrijf Visa. Zij maken voor hun klanten contactloze betalingen mogelijk via speciale microSD-kaartjes in smartphones.

Turkse klanten van de Akbank, ook actief in Nederland, kunnen met Blackberry’s betalingen verrichten via een speciale microSD-kaart in hun telefoon. De NFC techniek wordt al succesvol toegepast in de thuiszorg: circa 40.000 thuiszorgmedewerkers gebruiken NFC-telefoons voor een zorgregistratiesysteem. Ook uitzendbureaus In Person en USG People gebruiken landelijk een NFC gebaseerd registratiesysteem waarbij medewerkers in en uit kunnen klokken met behulp van hun mobiele telefoon.

Er zijn in Nederland al diverse tests geweest met deze technologie op het gebied van mobiel betalen. Zo is de NFC techniek getest door onder andere Diergaarde Blijdorp en de Rabobank als ticketsysteem. Klanten van Rabo Mobiel die via het Internet een toegangsbewijs van Diergaarde Blijdorp hebben aangeschaft kunnen door middel van NFC nu gewoon doorlopen. De Rabobank is ook bezig om NFC in te laten zetten als betaalmiddel. Zo sloot het in 2008 nog een succesvolle test af bij de Febo. Hierbij konden gebruikers dankzij hun mobiel uitgerust met NFC eenvoudig een kroket uit de muur trekken zonder met onhandig kleingeld te hoeven betalen.

Maar na deze geslaagde tests is het landelijk lanceren van het mobiel betalen in de koelkast gezet, waar komt dit door? Het blijkt dat de consument deze techniek handig en gemakkelijk vindt, maar de toegankelijkheid en vooral de veiligheid blijken een te hoge drempel voor consumenten te zijn om deze techniek volledig te accepteren in hun dagelijks leven en geldzaken.

IT-bedrijf Unisys bevestigd dit na een onderzoek onder 13 duizend mensen in 14 verschillende landen. De meeste ondervraagden (51 procent) hebben onvoldoende vertrouwen in de veiligheid van mobiele apparatuur. De Fransen staan het minst positief tegenover betalen met de mobiele telefoon: 86 procent zegt het niet te vertrouwen. In Duitsland lijkt het betalen met de mobiele telefoon het populairst te zijn. Daar zegt 21 procent van de ondervraagden met een smartphone het toestel voor transacties te (willen) gebruiken.

Volgens Rene Head van Unisys zijn de ontwikkelaars van deze nieuwe techniek er kennelijk nog niet in geslaagd consumenten te overtuigen van de veiligheid. “Er kan veel geld worden verdiend met mobiele betalingen, maar alleen wanneer consumenten geloven dat de transactie net zo veilig is als de vrijheid van het gebruik van mobiele apparatuur.” Head denkt verder dat “banken met telecombedrijven moeten samenwerken om gebruikers voor te lichten over de beveiliging van mobiele betaaldiensten”.

Het blijkt dat Head het bij het goede eind had want dit jaar is bekend geworden dat ABN AMRO, ING, KPN, Rabobank, T-Mobile en Vodafone de handen ineen hebben geslagen rond mobiel betalen. Ze willen in een nieuwe joint venture gebruiksvriendelijk en veilig mobiel betalen mogelijk maken via één uniform systeem dat in 2012 geïntroduceerd moet worden.

Onderzoek van deze nieuwe joint venture heeft aangetoond dat mobiel betalen technisch en commercieel haalbaar is, aldus het zestal. Zij benadrukken dat het met het oog op gebruiksgemak en veiligheid belangrijk is dat er een uniform systeem voor transacties komt. Over de veiligheid weten zij te vertellen dat er geen betaalinformatie over het mobiele netwerk wordt verstuurd. De betaalapplicatie (NFC-chip) bevindt zich op een beveiligd deel van de SIM-kaart. “Het is denkbaar dat de klant een pincode moet intoetsen vanaf een bepaald bedrag en dat een klein tegoed op telefoon is opgeladen zoals bij de chipknip. Maar het is ook mogelijk dat een klant bij alle betalingen een code moet intoetsen”, aldus een woordvoerder van ING.

Betalen met de mobiele telefoon, een onmogelijke missie? Blijkbaar niet. Door een samenwerking van grote gevestigde telecombedrijven en banken lijkt de veiligheid van het mobiel betalen gegarandeerd te worden waardoor de acceptatie van deze nieuwe techniek soepeler zal verlopen omdat er een belangrijke drempel voor de consument wordt weggehaald.

Ik ben benieuwd of ik in 2012 met mijn iPhone kan betalen als ik naar de bioscoop ga, want de chipknip is wat mij betreft een ongemakkelijke uitvinding voor iets wat heel makkelijk zou moeten zijn.