De (Europese) kredietcrisis van 2007 werd vooral ingezet door de neergang van de Amerikaanse huizenmarkt. Hypotheken op die huizen waren verpakt als een soort van obligaties die vervolgens niet meer ingelost konden worden (hier uitgelegd door Jon Stewart). Bijna vier jaar later lijken we er bovenop te komen, maar aan de overkant van de oceaan zijn er fundamenteel wel meer zaken mis in de financiële sector. De kredietcrisis heeft bewezen dat wij ons er best druk over moeten maken als Amerika in 2012 mogelijk een nieuwe klap te verduren krijgt.

Eén van de oorzaken van die mogelijke ‘tweede kredietcrisis’ mag gezocht worden in de wereld van ‘private equity’ of letterlijk privaat vermogen. Private equity (PE) investeringsmaatschappijen kopen vaak bedrijven in onopvallende markten (industriële materialen en onderdelen bijv.) en met een vaste inkomstenstroom op. Deze bedrijven krijgen een extreem goed aanbod waardoor verkoop aanlokkelijk is, maar vervolgens betaalt de investeringsmaatschappij maar een (heel erg klein) deel van het aankoopbedrag. In de jaren ’60, toen deze manier van investeren tot leven kwam ging het soms om 10 procent van het aankoopbedrag, de rest werd door het opgekochte bedrijf zélf geleend bij een bank. Het is alsof een bedrijf zichzelf koopt en daardoor met een enorme lening in de maag zit, een ‘leveraged buyout’ (LBO) noemen ze dat. Hoe dit terug te verdienen? Vooral door mensen te ontslaan, prijzen te verhogen en minder te investeren in research & development. Een voorbeeld is autoverhuur-firma Hertz dat in 2007 werd gekocht door Clayton, Dubilier & Rice, de Carlyle Group en Merrill Lynch Global PE voor het lieve sommetje van $2,3 miljard. Het complete aankoopbedrag van deze LBO was echter $15 miljard!

Dit alles hoeft niet altijd negatief te zijn. Als de prijzen bijvoorbeeld evenredig met een kwalitatief mindere service omlaag gaan is herpositionering mogelijk. Toch blijkt uit de decennia lange ervaring die de VS hebben met PE dat men vooral gericht is op de korte termijn. Hier zit namelijk de crux van een PE-investering: de aflossingen van de lening die het gekochte bedrijf heeft beginnen laag en lopen naar verloop van tijd op. Het bedrijf wordt daarom meestal na 5 jaar weer verkocht, vlak voordat de grootste bedragen afgelost moeten worden. Dit is dan ook de reden dat Josh Kosman – auteur van ‘The Buyout of America: How Private Equity Will Cause the Next Great Credit Crisis’ en de aanleiding van dit artikel – 2012 als een breekpunt ziet. In 2007 (zo vlak na de crisis) werden er namelijk heel erg veel bedrijven opgekocht door PE-firma’s. Toen de eerste klappen van de crisis vielen leken veel bedrijven geen keuze te hebben en werden de toch al genereuze aanbiedingen vanuit de PE-wereld des te aantrekkelijker. In 2012 moeten de grootste betalingen toch plaatsvinden…

Het filmpje dat aan bod komt in het volgende fragment van CNBC alhier.

In Nederland horen we er niet veel over, maar toch hebben PE-firma’s ook hier al keihard toegeslagen. Er is niets geheim aan de Nederlandstalige Wikipedia-pagina over privaat vermogen: TNT Logistics (€1,5 miljard), SBS Broadcasting (€1,7 miljard) en uitgeverij VNU (€8,3 miljard) werden al opgekocht door Amerikaanse PE-grootmachten. Kohlberg Kravis Roberts & Co. (KKR), Silver Lake Partners en AlpInvest Partners (namen die ook in Kosman’s boek voorkomen) kochten eind 2006 een aandeel van iets meer dan 80 procent in Philips Halfgeleiders voor €7,4 miljard; de hele tak gaat NXP Semiconductors heten. De afdeling die chips voor mobiele telefoons maakt gaat in april 2008 voor €985 miljoen de deur uit en in augustus 2008 moeten 6500 banen wereldwijd verdwijnen. In Nederland verdwijnen 1300 van de 6500 banen. Het zijn de klassieke bewegingen van een PE-overname: kopen (voor een fractie van het aankoopbedrag), ‘stroomlijnen’ (massaontslag en afstoten losse onderdelen) en doorverkopen (voor een veelvoud van het aankoopbedrag).

De belangrijkste vraag die rest na het lezen van The Buyout of America is hoelang dit systeem vol te houden is. Immers, je kunt maar zoveel mensen ontslaan en zoveel afdelingen afstoten. Zijn de bedrijven die al een paar jaar op rantsoen zijn gezet door hun investeerders, in 2012 in staat om hun grootste aflossingen tot dan toe te doen? Let’s wait and see…