Denk je dat de muziekindustrie haar mojo verloren is? Misschien heb je wel te doen met de armlastige artiesten en platenbazen omdat iedereen muziek luistert via YouTube of streaming services als Spotify? Je hebt een punt. Alhoewel, wereldwijd komt er nog altijd $23 miljard binnen. Minder goed gaat het met uitgeverijen van boeken, van good ol’ gebonden papier. In 2010 ging het wereld om zo’n $4,8 miljard (in 2008 was dat $5,1 miljard) waarvan in 2015 minstens $3 miljard voor rekening komt van eReaders. Uitgeverijen hebben dat aan zichzelf te danken, het waren immers zij die lagen te slapen toen iemand het internet bedacht en Amazon (opgericht in 1994!) boeken online ging verkopen. Alle slagkracht ligt nu online.

Positiviteitsgoeroe Penelope Trunk (de Amerikaanse en vrouwelijke Emile Ratelband zeg maar) beschreef het prachtig toen zij vorige week een boek in eigen beheer uitbracht. In ‘How I got a big advance from a big publisher and self-published anyway’ blijkt dat ze werd benaderd door een gerenommeerde uitgeverij en in een vroeg stadium een voorschot ontving. De uitsproken Trunk (echte naam Adrienne Roston) clasht vervolgens met de marketing afdeling van de uitgeverij: zij is een blogger en voormalig CEO van carrièresite (speciaal voor generatie Y) Brazen Careerist, haar uitgeverij stelde voor het boek te verkopen via focusgroepen. Ondanks het voorschot gingen de partijen direct uit elkaar en zoals gezegd, ze gaf het boek ‘The New American Dream’ zelf uit.

Wat blijkt? Uitgeverijen hebben niet alleen weinig verstand van online marketing en sales, door de online activiteiten van bijvoorbeeld een Amazon hebben ze weinig tot geen grip meer op het type mens dat boeken koopt. De koper is vrijwel anoniem. Voorheen was aan de hand van de doorverkoopcijfers van fysieke winkels grof in te schatten hoeveel ‘stadsmensen’ en ‘provincialen’ een bepaald boek kochten. Inmiddels is bijna alle verkoop (meer dan 85%) naar het internet verplaatst, met name naar Amazon. Zij weten precies wie, wat, waar koopt, de uitgeverijen in het duister achterlatend.

Amazon en andere aanbieders van eReaders (concurrent Barnes & Noble met de Nook, Sony met de PRS-T1) verkrijgen bovendien inzicht in welke pagina’s (!) mensen het meest lezen. Vroeger was lezen anoniem, niemand had enig idee wat je precies deed na aanschaf. Misschien was je er na het derde hoofdstuk wel op uitgekeken of onderstreepte je quotes met een highlighter. Ereaders registreren dit gedrag wel en voor het eerst is de data inzichtelijk. Zo doet de gemiddelde lezer 7 uur over het laatste deel van Suzanne Collins’s Hunger Games trilogie, dat is dan op de Kobo reader. Bijna 18 duizend lezers van het tweede deel uit die serie op Amazon’s Kindle hebben dezelfde regel digitaal gehighlight: “Because sometimes things happen to people and they’re not equipped to deal with them.”

Is het nuttig om te weten op welke pagina mensen stoppen met het lezen van een boek? Jazeker, Barnes & Noble deelt die data wel met uitgeverijen zodat gekeken kan worden hoe boeken de aandacht langer vast kunnen houden. Amazon doet geen uitspraken over de data die het bedrijf inwint, vooralsnog zou het gaan om cijfers over groepen gebruikers, niet inzichtelijk per individu.

De toekomst van het boek is aan online retailers en innovatieve verhalenvertellers.