Op 17 september 2013 verschijnt de game Grand Theft Auto V wereldwijd in de winkels. Een naam met een ontwikkelaar (Rockstar North) die zonder verdere informatie al harten sneller doet kloppen. Ik schrijf al langer niet actief over nieuwe games en voelde toch dat ik iets met de trailers van de nieuwste aflevering moest doen. De impact is te groot om ’t onbeschreven te laten. In 2008 werd voorganger Grand Theft Auto IV al als ‘grootste entertainment release’ van dat jaar omschreven dus waarom zou de opvolger daarvoor onder doen. Weer is elk detail van elke trailer en screenshot een artikel waardig. Media tellen af tot ‘ie in de winkels ligt alsof het een nieuwe koning betreft. Hoe is het zover gekomen?

Van Lemmings naar Grand Theft Auto

Het verhaal begint in 1988 met de oprichting van het bedrijfje DMA Design in Schotland. De ontwikkelaar maakte een paar onopvallende games toen het in 1991 met een enorme hit op de proppen kwam: Lemmings. Weliswaar een naam van het formaat Mario (dus die je ouders ook kennen) maar voor dit verhaal onbelangrijk.

Een paar jaar later maakt DMA een minder opvallende game waar al wel spelelementen zoals die nu in GTA zitten, in zijn te herkennen. Door een samenwerking met Nintendo werd halverwege de jaren 90 gewerkt aan Body Harvest voor de Nintendo 64, een titel waarbij het bijvoorbeeld mogelijk is om in een driedimensionale wereld verschillende voertuigen te kapen.

In 1997 volgt Grand Theft Auto, een hit op de PC en later ook op de eerste PlayStation. De Britse broers Dan en Sam Houser zijn dan al betrokken, zij zullen het creatieve brein achter elke aflevering zijn, verantwoordelijk als producenten en scenario-schrijvers. Over beider heren is vrij weinig bekend waardoor de auteur van het profiel ‘The Road to Ruin: How Grand Theft Auto Hit the Skids’ in 2007 vooral schrijft over de financiële chaos die uitgever Take-Two teisterde.

In 2013 staan er wel groene cijfers op papier.

Zijprojecten (de weg naar GTA V)

We maken een sprong naar het heden, het impactvolle GTA III (de eerste 3D game in de serie) en de actuele uitbreidingen voor 2008’s GTA IV liggen dan achter ons (bekijk de hele historie in de docu hierboven). Rockstar komt in 2010 met Red Dead Redemption, een open-wereld game in het wilde westen. Een levende wereld met een functionele (want verzamelen en jagen) flora en fauna én een filmisch verhaal over hoofdpersoon John Marston.

In 2011 volgt het opvallende L.A. Noire, een uitstapje binnen de zijprojecten omdat Rockstar North niet aan de game werkt maar het Australische Team Bondi en geen gebruik wordt gemaakt van de RAGE-engine die Red Dead en GTA IV kenmerkten. De zwart-wit game maakt gebruik van revolutionaire techniek om gezichtsanimaties levensecht te maken, maar hoewel je kunt rondrijden in het Los Angeles van 1947 heb je zeer beperkte bewegingsvrijheid. Commercieel is ’t een succes, maar slechts enkele maanden na de release wordt Team Bondi opgekocht na interne strubbelingen. IGN quote anoniem elf werknemers over de omstandigheden binnen Bondi in het artikel ‘Why Did LA. Noire Take Seven Years to Make?’.

Na een open-wereld game met een sterk verhaal en een filmische game met een onnodige open-wereld verscheen Max Payne 3. Opgesloten in de structuur van een rechtlijnig actie avontuur konden alle pijlen gericht worden op verhaal en personages. Alle Rockstar studio’s gingen weer aan de slag met de eigen RAGE-engine, er kon geëxperimenteerd worden met de mechaniek van vuurwapens en een cover-systeem dat de speler in staat stelt zich achter objecten te verschuilen.

Grand Theft Auto V

Zestien jaar na het origineel moet al deze ervaring samenkomen in het nieuwste deel, zoals geschreven vanaf 17 september verkrijgbaar voor PlayStation 3 en Xbox 360. De open-wereld is onder controle, die kan tegenwoordig groot zijn zonder laadtijden en toch vol zitten met details en interactie. Het integreren van een sterk verhaal met ditto hoofdpersonage is pittiger, daarom zijn er nu drie hoofdpersonen. De ultieme open-wereld game met een diep en meeslepend verhaal, dat is het doel.

De grootste misstap van het laatste deel (IV, nummertje vier dus) was het geloofwaardige levensverhaal van Niko Bellic (een Joegoslaaf op zoek naar de American Dream) dat teniet werd gedaan door zonder veel gewetensvragen onschuldige mensen om te brengen. Nu is er meer afwisseling en moet er een betere balans zijn tussen een serieus verhaal in een realistische wereld en de gestoorde humor die vooral Vice City en San Andreas kenmerkten en van die games pop-cultuur maakte. De verhalen van de overjarige gangster Michael, bendelid Franklin en redneck Trevor moeten met elkaar verstrengelen zoals een HBO tv-serie doet.

Grand Theft Auto VI

Na de publicatie van dit artikel zal ik niet weer over deze game schrijven. Of Rockstar de verwachtingen kan inlossen zal te lezen zijn op een gamesite naar keuze. Er komt ongetwijfeld in de toekomst een opvolger, wellicht dat het dan wederom nuttig is om de kracht van een ijzersterk team met een duidelijk meerjarenplan te beschrijven.